नवी दिल्ली:
लडाखच्या हक्कासाठी आणि पर्यावरणाच्या संरक्षणासाठी दिल्लीतील ऐतिहासिक जंतर-मंतर मैदानावर शांततापूर्ण आंदोलन करणाऱ्या प्रसिद्ध पर्यावरणवादी आणि शिक्षणतज्ज्ञ सोनम वांगचुक (Sonam Wangchuk) यांच्यावर दिल्ली पोलिसांनी मोठी कारवाई केली आहे. पोलिसांनी वांगचुक आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांना जंतर-मंतर आंदोलनाच्या ठिकाणावरून बळजबरीने हटवले असून, त्यांची प्रकृती खालावल्याचे कारण देत त्यांना तातडीने दिल्लीतील राम मनोहर लोहिया (RML) रुग्णालयात दाखल केले आहे.
गेल्या काही दिवसांपासून सोनम वांगचुक हे लडाखला ६ व्या अनुसूचीचा (6th Schedule) दर्जा मिळावा आणि तिथल्या नाजूक पर्यावरणाचे कॉर्पोरेट कंपन्यांपासून रक्षण व्हावे, यासाठी दिल्लीत आमरण उपोषणावर बसले होते. मात्र, दिल्ली पोलिसांनी कायदा आणि सुव्यवस्थेचे कारण देत त्यांचे आंदोलन मोडून काढल्यामुळे देशभरातून संतप्त प्रतिक्रिया उमटत आहेत.
 |
| Sonam Wangchuk Source : ABP Majha |
दिल्ली पोलिसांची कारवाई नेमकी कशी झाली?
मिळालेल्या माहितीनुसार, जंतर-मंतरवर सोनम वांगचुक यांचे उपोषण सुरू असताना अचानक दिल्ली पोलिसांचा मोठा ताफा तिथे दाखल झाला. पोलिसांनी आधी वांगचुक यांना आंदोलन मागे घेण्याची विनंती केली, मात्र त्यांनी नकार दिला. यानंतर पोलिसांनी सुरक्षेचे कारण पुढे करत त्यांना आणि त्यांच्या लडाखी सहकाऱ्यांना ताब्यात घेण्याचा प्रयत्न केला.
वांगचुक यांनी अनेक दिवसांपासून अन्न-पाणी सोडल्यामुळे त्यांची प्रकृती अत्यंत खालावली होती. त्यामुळे पोलिसांनी त्यांना ताब्यात घेण्याऐवजी थेट सरकारी रुग्णालयात (RML Hospital) हलवले. सध्या रुग्णालयाबाहेर कडक पोलीस बंदोबस्त तैनात करण्यात आला असून, कोणालाही त्यांना भेटण्याची परवानगी दिली जात नाहीये.
सोनम वांगचुक यांचे आंदोलन का सुरू आहे? (मुख्य मागण्या)
सोनम वांगचुक हे गेल्या काही वर्षांपासून लडाखच्या अस्तित्वासाठी लढा देत आहेत. त्यांच्या या आंदोलनामागे खालील प्रमुख मागण्या आहेत:
६ व्या अनुसूचीचा दर्जा (6th Schedule): भारतीय संविधानाच्या ६ व्या अनुसूचीनुसार आदिवासी बहुल भागांना विशेष स्वायत्तता मिळते. लडाखमधील ९७% लोकसंख्या ही आदिवासी आहे, त्यामुळे तिथे स्थानिक कायदे बनवण्याचा अधिकार लडाखच्या लोकांना मिळावा, अशी त्यांची मागणी आहे.
पूर्ण राज्याचा दर्जा: लडाखला केंद्रशासित प्रदेशातून बदलून पूर्ण राज्याचा दर्जा देण्यात यावा आणि तिथे स्वतंत्र विधानसभा स्थापन व्हावी.
पर्यावरण संरक्षण: हिमालयातील हिमनद्या (Glaciers) आणि लडाखचे नाजूक पर्यावरण वाचवण्यासाठी तिथे मोठ्या उद्योगधंद्यांवर आणि खाणकामावर (Mining) बंदी घालण्यात यावी.
स्थानिक रोजगाराची हमी: लडाखमधील तरुणांना सरकारी नोकऱ्यांमध्ये प्राधान्य मिळावे.
'थ्री इडियट्स' फेम सोनम वांगचुक आणि लडाखची ओळख
सोनम वांगचुक हे जागतिक पातळीवर प्रसिद्ध असलेले शास्त्रज्ञ आणि शिक्षणतज्ज्ञ आहेत. बॉलिवूडमधील प्रसिद्ध 'थ्री इडियट्स' (3 Idiots) चित्रपटातील 'फुंसुख वांगडू' हे पात्र सोनम वांगचुक यांच्याच खऱ्या आयुष्यावर प्रेरित होते. त्यांनी लडाखमध्ये बर्फाचे स्तूप (Ice Stupa) बनवून पाण्याच्या समस्येवर अद्भुत उपाय शोधला आहे. अशा एका राष्ट्रीय पुरस्कार विजेत्या आणि शांतताप्रिय व्यक्तीवर केंद्र सरकारच्या अखत्यारीत असलेल्या दिल्ली पोलिसांनी केलेल्या या कारवाईमुळे केंद्र सरकारवरही मोठ्या प्रमाणात टीका होत आहे.
सोशल मीडियावर तीव्र संताप आणि प्रतिक्रियांचा पूर!
सोनम वांगचुक यांना रुग्णालयात दाखल केल्याची आणि आंदोलन उधळल्याची बातमी वाऱ्यासारखी पसरताच फेसबुक, ट्विटर (X) आणि इन्स्टाग्रामवर आंदोलनाचा सपोर्ट करणाऱ्या हॅशटॅग्सचा पूर आला आहे.
#ISupportSonamWangchuk ट्रेंड: सोशल मीडियावर नेटकऱ्यांनी या कारवाईचा तीव्र निषेध केला आहे. "देशात शांततेच्या मार्गाने आंदोलन करण्याचा अधिकारही आता शिल्लक राहिलेला नाही का?" असा सवाल विचारला जात आहे.
मनसे आणि इतर पक्षांचे नेते आक्रमक: महाराष्ट्रासह देशभरातील अनेक राजकीय नेत्यांनी आणि सामाजिक कार्यकर्त्यांनी वांगचुक यांच्या समर्थनार्थ पोस्ट लिहिल्या आहेत.
लडाखमध्ये बंदची हाक: वांगचुक यांच्यावरील कारवाईच्या निषेधार्थ लडाखमधील लेह आणि कारगिल भागात स्थानिक जनतेने स्वयंस्फूर्तीने बंद पाळला असून, रस्त्यावर उतरून घोषणाबाजी केली आहे.
विरोधकांचा केंद्र सरकारवर घणाघाती हल्ला
या कारवाईनंतर दिल्लीतील राजकीय वातावरण कमालीचे तापले आहे. विरोधी पक्षातील प्रमुख नेत्यांनी केंद्र सरकारवर हुकूमशाहीचा आरोप केला आहे. "सोनम वांगचुक हे देशाच्या हितासाठी आणि पर्यावरणासाठी लढत आहेत, ते कोणतेही गुन्हेगार नाहीत. मग त्यांना गुन्हेगारासारखी वागणूक का दिली जात आहे?" असा सवाल विरोधकांनी संसदेबाहेर आणि सोशल मीडियाच्या माध्यमातून उपस्थित केला आहे.
निष्कर्ष: लडाखचा लढा अधिक तीव्र होणार
दिल्ली पोलिसांनी जरी सोनम वांगचुक यांना जंतर-मंतरवरून हटवले असले, तरी यामुळे लडाखच्या लोकांचा आणि देशभरातील पर्यावरणप्रेमींचा उत्साह कमी झालेला नाही. उलट, या कारवाईमुळे या आंदोलनाला आता राष्ट्रीय स्वरूप प्राप्त झाले आहे. जोपर्यंत लडाखला न्याय मिळत नाही, तोपर्यंत हा लढा सुरूच राहील, असा निर्धार वांगचुक यांच्या समर्थकांनी व्यक्त केला आहे.
0 Comments